Šta su strongman takmičenja

Strongman je takmičarski sport u kojem se dižu, nose, vuku i bacaju predmeti koji nisu klasična šipka s tegovima: kamenje, bačve, trupci, kamioni. Za razliku od powerliftinga, gdje su tri pokreta ista svugdje u svijetu, ovdje se discipline mijenjaju od takmičenja do takmičenja. Ako već treniraš i pitaš se šta ti ljudi zapravo rade, ovako to izgleda iznutra.

Kako je sport organizovan

Prvo World's Strongest Man takmičenje održano je 1977. godine i to je i danas najpoznatije ime u sportu. Arnold Strongman Classic postoji od 2002. i poznat je po tome što tamo idu najteže pojedinačne težine na svijetu. Ispod tog nivoa postoji čitava mreža nacionalnih federacija i lokalnih takmičenja, uključujući i ona u regiji, gdje se pojavljuje između 15 i 60 takmičara po događaju.

Bitna razlika u odnosu na druge sportove snage: ne postoji standardizovana oprema. Trupac na jednom takmičenju ima prečnik 30 cm, na drugom 33 cm, a to potpuno mijenja koliko možeš dići iznad glave.

Discipline koje ćeš vidjeti

Dizanje iznad glave

Najčešće trupac (log) ili debela osovina (axle). Format je obično maksimalan broj ponavljanja s fiksnom težinom u 60 sekundi, ili progresivno dizanje do jednog ponavljanja. Amateri rade s 70 do 100 kg, otvorena kategorija sa 110 do 140 kg, a vrhunski takmičari preko 160 kg.

Nošenje i hodanje

Yoke je okvir koji se nosi na leđima, tipično 250 do 450 kg na dionici od 15 do 20 metara. Farmer's walk su dvije ručke, 100 do 150 kg po ruci, također na 20 metara. Ovdje najviše ljudi izgubi bodove, jer nije problem podići težinu nego je držati u hodu.

Atlas kamenje

Serija od pet betonskih kugli, obično od 100 do 160 kg, koje se redom podižu na postolja visine 1,2 do 1,5 metara. Vremensko ograničenje je najčešće 60 do 75 sekundi za svih pet.

Vuča i mrtvo dizanje

Vuče se kamion ili traktor težine 8 do 15 tona na dionici od 20 do 30 metara, uz uže ili pojas. Mrtvo dizanje se rijetko izvodi s klasičnom šipkom sa 20 cm visine; češće je to šipka s gumama ili aparatom, gdje težine idu od 250 kg za amatere do preko 400 kg u vrhu, opet u formatu maksimalnog broja ponavljanja u jednoj minuti.

Bodovanje i tok dana

Takmičenje ima tipično 5 ili 6 disciplina. U svakoj se dodjeljuju bodovi obrnuto po plasmanu: ako je prijavljeno 20 takmičara, pobjednik discipline dobija 20 bodova, drugi 19 i tako dalje. Zbir odlučuje ukupni plasman, pa je moguće pobijediti bez ijedne osvojene discipline.

Realno, dan traje 5 do 7 sati, s pauzama od 30 do 60 minuta između disciplina. To znači da moraš jesti i piti tokom dana. Većina takmičara uzima 40 do 60 grama ugljikohidrata i oko 500 ml tečnosti u svakoj pauzi, i to nije opciono ako želiš da ti zadnja disciplina izgleda kao prva.

Ko se uopšte može prijaviti

Postoje početničke (novice) kategorije, otvorene i profesionalne. Uz to idu težinske klase, najčešće do 80, do 90, do 105 i preko 105 kg kod muškaraca, te do 64, do 73 i preko 73 kg kod žena. Masters kategorije počinju na 40 godina.

Za početničko takmičenje realan minimum je otprilike: mrtvo dizanje 180 do 200 kg, čučanj 140 kg, potisak s klupe 100 kg i sposobnost da 60 kg podigneš iznad glave. Ispod toga ćeš završiti takmičenje, ali nećeš uživati.

Kako izgleda trening

Uobičajena podjela je 4 treninga sedmično: dva klasična treninga snage i jedan do dva treninga s pravom opremom.

1. Ponedjeljak: mrtvo dizanje 5 serija po 3 ponavljanja na 80 do 85 posto maksimuma, plus veslanje i zadnja loža.
2. Srijeda: potisak iznad glave 6 serija po 2 ponavljanja, zatim trupac ili osovina 4 serije po 5.
3. Petak: čučanj 4 serije po 5, jednonožni rad, trbušnjaci.
4. Subota: event dan. Tri discipline, po 4 do 5 prolaza na 20 metara, s pauzama od 3 do 5 minuta.

Ishrana prati opterećenje: 1,6 do 2,2 grama proteina po kilogramu tjelesne mase, 4 do 6 grama ugljikohidrata po kilogramu i 3 do 5 litara tečnosti dnevno kod većih takmičara. Grip se trenira posebno, obično 2 puta sedmično po 10 minuta, jer je on razlog padanja u pola disciplina.

Realni rizici

Najčešće ozljede su ruptura bicepsa (gotovo isključivo kod mrtvog dizanja mješovitim hvatom i kod atlas kamenja), lumbalni problemi kod yokea, te uganuća skočnog zgloba pri nošenju na neravnoj podlozi. Kod dugih serija visokog intenziteta, posebno kod povratka nakon pauze, javlja se i rabdomioliza.

Manje očigledna stvar je krvni pritisak. Tokom maksimalnog naprezanja s Valsalvinim manevrom pritisak kratkotrajno može preći 300/150 mmHg. Zdravom srcu to nije problem, nedijagnostikovanoj hipertenziji ili srčanoj mani jeste.

Kada kod ljekara

• Prije prvog takmičenja ako imaš preko 35 godina, ako pušiš, ili ako ti je pritisak u mirovanju stalno preko 140/90 — traži pregled kardiologa i EKG.
• Odmah kod bola u grudima, nesvjestice, ili gubitka daha koji ne prolazi za 10 minuta odmora.
• U roku 24 do 48 sati ako je mokraća tamnosmeđa, a mišići bolni i otečeni — to je sumnja na rabdomiolizu i traži nalaz CK i bubrežnih parametara.
• Isti dan ako osjetiš prasak u nadlaktici uz modricu i promjenu oblika mišića; ruptura bicepsa se operiše najbolje unutar 2 do 3 sedmice.
• Planski kod ispupčenja u preponama koje se pojavi pri naprezanju — to je vjerovatno kila i sam neće proći.

Kratko

• Strongman su varijabilne discipline: dizanje iznad glave, yoke, farmer's walk, atlas kamenje, vuča vozila i mrtvo dizanje.
• Takmičenje ima 5 do 6 disciplina, traje 5 do 7 sati, a bodovi se dodjeljuju po plasmanu u svakoj disciplini.
• Za početničku kategoriju dovoljno je mrtvo dizanje oko 200 kg i 60 kg iznad glave; postoje i težinske i masters kategorije.
• Trening je obično 4 dana sedmično, od čega jedan dan isključivo s pravom opremom, uz poseban rad na gripu.
• Provjeri pritisak i srce prije prvog takmičenja, a tamnu mokraću, bol u grudima ili prasak u bicepsu ne ignoriši.